Onderzoek naar schijnhuwelijk: hoe verloopt het en wat zijn uw rechten?

Huwt u met iemand van buiten de Europese Unie, dan kan de ambtenaar van de burgerlijke stand nagaan of het geen schijnhuwelijk betreft. Dat onderzoek verloopt volgens vaste termijnen, en tegen een weigering bestaat een duidelijke beroepsweg.

Wat is een schijnhuwelijk?

Artikel 146bis van het Burgerlijk Wetboek omschrijft het als een huwelijk waarbij, ondanks de formele toestemmingen, uit het geheel van de omstandigheden blijkt dat de intentie van minstens één van beide echtgenoten kennelijk niet gericht is op een duurzame levensgemeenschap, maar enkel op het bekomen van een verblijfsrechtelijk voordeel.

Een schijnhuwelijk is iets anders dan een gedwongen huwelijk, dat eveneens verboden is, en dan een gearrangeerd huwelijk of een verstandshuwelijk, die niet verboden zijn. Het recht om te huwen is bovendien een grondrecht: de ambtenaar mag een huwelijk niet weigeren enkel omdat een van beiden geen wettig verblijf heeft.

De termijnen: maximaal vijf maanden uitstel

1. 1Uitstel door de ambtenaar: maximaal 2 maanden. Bij een ernstig vermoeden kan de ambtenaar de gekozen huwelijksdatum uitstellen om bijkomend onderzoek te doen en advies te vragen aan het parket.
2. 2Bijkomend uitstel door het parket: maximaal 3 maanden. Het parket brengt de ambtenaar op de hoogte, die u verwittigt.
3. 3Geen beslissing binnen die termijn? Dan moet de ambtenaar het huwelijk onmiddellijk voltrekken.

Houd er rekening mee dat het huwelijk moet plaatsvinden binnen 6 maanden en 14 dagen na de aangifte (artikel 165 Burgerlijk Wetboek). Loopt het onderzoek lang, dan komt die termijn in het gedrang.

Welke factoren wegen mee?

De omzendbrief van 6 september 2013 somt factoren op die, in combinatie, een ernstige aanwijzing kunnen vormen. Onder meer:

• u begrijpt elkaar niet of communiceert enkel via een tolk
• u heeft elkaar vóór het huwelijk nooit ontmoet
• u kent elkaars naam, nationaliteit of werk niet
• uw verklaringen over de ontmoeting lopen sterk uiteen
• er is een som geld beloofd, of er trad een tussenpersoon op
• een van beiden opende het recht op gezinshereniging al voor iemand anders

Eén enkele factor volstaat niet. Een groot leeftijdsverschil of een taalbarrière maakt van uw huwelijk geen schijnhuwelijk.

Weigering en beroep

Weigert de ambtenaar, dan moet dat met een gemotiveerde beslissing, die u per aangetekende zending of tegen ontvangstbewijs wordt meegedeeld, met vermelding van uw beroepsmogelijkheden. De beslissing gaat ook naar DVZ.

U kunt binnen één maand na de kennisgeving beroep aantekenen bij de familierechtbank, zetelend zoals in kort geding. Vraag in dat verzoekschrift uitdrukkelijk de verlenging van de termijn van zes maanden, anders vervalt uw huwelijksaangifte tijdens de procedure. Tegen een negatieve beslissing kunt u nog naar het hof van beroep.

Registratie in het rijksregister

Beslissingen over uitstel en weigering worden opgenomen in het rijksregister, om te vermijden dat koppels van gemeente veranderen. Die gegevens worden gewist vijf jaar na de kennisgeving van de weigering.

Bron: Agentschap Integratie en Inburgering, vreemdelingenrecht.be: controle op schijnhuwelijken en wat is een schijnhuwelijk, geraadpleegd op 20 september 2026.